Diagnostyka molekularna HPV
w Programie Profilaktyki
Raka Szyjki Macicy
REJESTRACJA NA DIAGNOSTYKĘ HPV
W ŚWIĘTOKRZYSKIM CENTRUM ONKOLOGII:
Badanie molekularne w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka onkogennego (HPV HR) od sierpnia 2026 r. całkowicie zastąpiło tradycyjną cytologię w Programie Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Badanie jest doskonalsze niż tradycyjna cytologia i pozwala na wykrycie ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy jeszcze przed pojawieniem się zmian przednowotworowych.
Na czym polega to badanie
Materiał do badania molekularnego HPV HR jest pobierany w taki sam sposób jak cytologia: położna pobiera go z tarczy i kanału szyjki macicy przy pomocy sterylnego, jednorazowego zestawu (wziernik i szczoteczka). Badanie jest bezbolesne.
U pacjentek z potwierdzonym zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV HR) z pobranego materiału będzie wykonana cytologia na podłożu płynnym (LBC).
Co nam mówi diagnostyka HPV HR?
Wynik dodatni
Wykrycie zakażenia wirusem HPV HR świadczy o podwyższonym ryzyku powstania stanów przednowotworowych i raka szyjki macicy w przyszłości lub wskazuje na ich obecność, nie jest jednak równoznaczne z diagnozą choroby. W tym przypadku z pobranego od pacjentki materiału będzie wykonana cytologia na podłożu płynnym.
Dalsze postępowanie zależy od typu stwierdzonej infekcji HPV oraz wyniku badania cytologicznego – lekarz może zalecić pacjentce ponowne badanie profilaktyczne po upływie 12 miesięcy lub skieruje pacjentkę na dalszą diagnostykę, tj. badanie kolposkopowe lub badanie kolposkopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego. W przypadku rozpoznania raka szyjki macicy lub innego schorzenia pacjentka zostanie skierowana do leczenia specjalistycznego lub na dalszą diagnostykę.
Wynik ujemny
Ujemny wynik badania HPV HR oznacza, że w badaniu molekularnym nie stwierdzono zakażenia wirusem HPV o wysokim ryzyku onkogennym. Pacjentka powinna wykonać kolejne badanie za 5 lat.
Jak rozumieć wynik badania
- Pacjentka, u której wykonano badanie molekularne w kierunku HPV HR, otrzyma wynik informujący, czy w pobranym materiale stwierdzono obecność podtypów wirusa HPV o wysokim potencjale onkogennym, prowadzącym do rozwoju raka szyjki macicy.
Jak wyjaśnia dr n. med. Leszek Smorąg, ginekolog onkolog, kierownik Zakładu Profilaktyki Onkologicznej Świętokrzyskiego Centrum Onkologii, nowe zasady pomogą w wyodrębnieniu grupy wysokiego ryzyka – kobiet zakażonych podtypami wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim ryzyku onkogennym, prowadzącym do rozwoju raka szyjki macicy – i monitorowaniu jej.
Wchodzimy w nową erę profilaktyki. Test molekularny w kierunku HPV HR wyprzedza badanie cytologiczne. Skuteczność tego testu jest bardzo wysoka. Jeżeli rozpoznamy zmianę na etapie zakażenia wirusem HPV, jest ona w stu procentach wyleczalna.
Jak się przygotować do badania
- wykonuj diagnostykę HPV najwcześniej 4 dni po zakończeniu miesiączki i nie później niż 4 dni przed rozpoczęciem następnej
- na 4 dni przed badaniem nie stosuj leków dopochwowych, tamponów ani irygacji (płukania pochwy)
- co najmniej na 48 godzin przed badaniem nie odbywaj stosunków płciowych
- na 48 godzin przed diagnostyką HPV nie poddawaj się badaniu ginekologicznemu ani pobieraniu posiewów, wymazów z kanału szyjki macicy
- w przypadku wystąpienia stanu zapalnego narządu rodnego (świadczą o tym np. upławy) wykonaj badanie po wyleczeniu się
Gdzie wykonać badanie?
Z Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy według nowych zasad można skorzystać we wszystkich poradniach ginekologiczno-położniczych oraz przychodniach POZ mających podpisaną umowę z NFZ na realizację tego programu.
Świętokrzyskie Centrum Onkologii w latach 2021–2022 brało udział w pilotażu badań HPV-DNA prowadzonym przez Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie. ŚCO dysponuje własnym Zakładem Patologii Nowotworów, posiadającym akredytację Ministra Zdrowia w zakresie diagnostyki patomorfologicznej, licencję Polskiego Towarzystwa Patologów oraz III, najwyższy stopień referencyjności.
Rak szyjki macicy – podstępny nowotwór
Rak szyjki macicy rozwija się wiele lat, bez wcześniejszych objawów. W momencie gdy pojawiają się objawy, takie jak: nieregularne krwawienia z dróg rodnych, krwawienia po stosunku, krwiste upławy, bóle podbrzusza, choroba jest już w zaawansowanym stadium.
Ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy zwiększają:
- infekcja wirusem HPV
- wczesne rozpoczęcie współżycia płciowego
- duża liczba partnerów seksualnych
- liczne ciąże i porody, szczególnie w młodym wieku
- przewlekłe stany zapalne pochwy
- wieloletnie stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych
- niski status socjoekonomiczny, niewłaściwa dieta, niski poziom higieny osobistej
- palenie papierosów